Architectuurgeschiedenis

Analyseer de gebouwde omgeving en ontwikkel je tot professioneel architectuurhistoricus
MasterKunst- en Cultuurwetenschappen / Arts and Culture

Specialisatie/afstudeerrichting

Architectuurgeschiedenis

De masterspecialisatie Architectuurgeschiedenis leidt je op tot een architectuurhistoricus die een professioneel oordeel kan geven over de gebouwde omgeving. Deze bestaat uit het werk van architecten, stedebouwkundigen en landschapsarchitecten – van het verleden tot het heden - en beslaat een breed terrein: van het woninginterieur via alle mogelijke gebouwtypen tot steden, vliegvelden en landschappen. Studenten leren dit terrein te onderwerpen aan kritische studie en in een brede, cultuurhistorische context te plaatsen.

Binnen de studie is er ruimte om je individueel te verdiepen in bepaalde periodes, thema’s, oeuvres of theorieën uit de architectuur, stedebouw en landschapsarchitectuur. Je verdiept je in actuele vragen over architectuurhistorische selectie, beheer, behoud en vernieuwing, geschiedenis en erfgoed. Je bereidt je op een wetenschappelijke manier voor op een werkomgeving waar jouw specialistische kennis cruciaal blijkt voor een goede omgang met gebouw, landschap en stedebouwkundig ensemble. Je neemt deel aan het kritische debat over nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen en adviseert over bestaand erfgoed.

Lees hier de blogs van de masterspecialisatie Architectuurgeschiedenis.

img_Fiat LingottoDe Vrije Universiteit onderscheidt zich van andere masteropleidingen door de aandacht voor architectuur, stedebouw en landschapsarchitectuur en hun onderlinge samenhang. Het programma is opgebouwd rond specialistische vakken die gaan over onderzoek doen, theorie en kritiek. Je gaat er regelmatig op uit om ontwerpen en architectuurvraagstukken in de praktijk te bekijken en bediscussiëren. Daarnaast ga je op buitenlandse excursie en volg je een stage of kies je voor verdere individuele verdieping.

De opleiding stelt je in staat je te specialiseren in een bepaald gebied of tijdvak en accenten te leggen op architectuur, stedebouw of landschapsarchitectuur. Ook komen in het onderwijs de specifieke kenniservaring en onderzoeksexpertise van de docenten aan bod en zijn actuele thema's en discussies rondom architectuur, geschiedenis, kritiek en erfgoed in het lesprogramma verwerkt. De docenten hebben uitgebreide werkervaring binnen en buiten de universiteit en onderhouden nauwe contacten met het werkveld van de architectuurhistoricus. Dit netwerk strekt zich uit van architectenbureaus, (internationale) kennisinstituten en musea tot de journalistiek in diverse media - en de erfgoedsector.

Het studieprogramma heeft een aantal vaste onderdelen, waarvan de inhoudelijke invulling voldoende ruimte laat om je te specialiseren. Je kunt de vrije keuzeruimte benutten voor een stage of voor het volgen van vakken bij andere specialisaties, maar je kunt ook kiezen voor een individueel verdiepingstraject binnen de architectuurgeschiedenis, naar een zelfgekozen onderwerp of aansluitend bij het onderzoek van een docent.

De scriptieonderwerpskeuze is vrij, die stel je vast in overleg met een docent. Enkele onderwerpen waarop studenten de laatste jaren zijn afgestudeerd zijn:
- Overhoeks: de biografie van het Shell-terrein in Amsterdam-Noord (1914-heden)
- Theorie en praktijk van de Art Nouveau in Nederland
- De tuinen van Beeckestijn: een onderzoek naar feit en fictie in de geschiedenis van het ontwerp
- Achter de Rododendrons. De omgang met dadererfgoed uit de Tweede Wereldoorlog op landgoederen en buitenplaatsen
- De levensloop van de Beuningkamer (Rijksmuseum Amsterdam): een reconstructie van de waardering en presentatie van de kamer (1748-2015)
- Het architectonisch erfgoed van het Amsterdamse politiekorps
- Living on a small scale: het micro appartement
- Junkspace of shopping: over de ruimtelijke consequenties van online shopping
- Samenwerking tussen opponenten? Architecten en ingenieurs 1946-1980
- Het nieuwe Rijks: de veranderende representatie van een Nationaal museum
- Herbestemming van de voormalige Vroom & Dreesmann warenhuizen in Amsterdam, Alkmaar en Heerlen.

Kunst- en Cultuurwetenschappen: Architectuurgeschiedenis vakken in de studiegids.

Master of Arts Architectuurgeschiedenis
Veel architectuurhistorici vinden werk in de culturele en ruimtelijke sector. Met een mastertitel Architectuurgeschiedenis ben je aantrekkelijk voor werkgevers, omdat je een brede basiskennis hebt en in staat bent om op een analytische manier te lezen en schrijven. Als professional kun je omgaan met actuele vragen over ruimtelijke ontwikkeling, architectuur en erfgoed. Je kunt onder andere gaan werken bij particuliere architecten- of onderzoeksbureaus, kennisinstituten of musea die zich richten op de geschiedenis en het beheer van de gebouwde omgeving en het cultureel erfgoed, bij verwante overheidsinstellingen, bedrijven of internationale instituten.

Breed werkterrein
Aan de VU opgeleide architectuurhistorici werken bijvoorbeeld bij Het Nieuwe Instituut (HNI), diverse architectuurcentra en onderzoeksbureaus (SteenhuisMeurs, Crimson), de kennis- en netwerkorganisatie voor stad en regio Platform31, diensten voor monumentenzorg zoals de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Monumenten & Archeologie Amsterdam en adviserende instanties ruimtelijke kwaliteit zoals Mooi Noord-Holland en het Oversticht in Zwolle. Ook in de creatieve industrie vinden veel architectuurhistorici momenteel hun weg; als gesprekspartners van ontwerpers, als adviseurs ruimtelijke kwaliteit, in de erfgoedsector, in de journalistiek. Daarnaast kun je, na specialisatie in een extra masterjaar, als onderzoeker of als leraar gaan werken.

Academisch onderzoek
Met de mastertitel op zak kun je promotieonderzoek gaan doen aan universiteiten en onderzoeksinstituten. Als je verder wilt in de wetenschap en promotieonderzoek ambieert, kun je overwegen het tweejarige programma Critical Studies in Art and Culture van de tweejarige Humanities Research Master te gaan volgen. Mits je aan de ingangseisen voldoet, is het mogelijk om vanuit Architectuurgeschiedenis in deze Researchmaster in te stromen. Je hoeft dan niet de gehele onderzoeksmaster te volgen.

Architectuur - stedebouw - landschapsarchitectuur
Architectuurgeschiedenis aan de VU onderscheidt zich vooral door een programma dat zich uitstrekt over de complete ontworpen en gebouwde omgeving. Dat betekent dat er aandacht is voor architectuur (inclusief wooncultuur), stedebouw en landschapsarchitectuur. Daarbinnen is er vanzelfsprekend veel ruimte voor actuele ontwikkelingen in de omgang met de architectuur van stad en land, voor nieuwe inzichten in de geschiedschrijving en voor discussie om de continue veranderingen in de gebouwde omgeving te doorgronden en daarover op niveau te kunnen communiceren.
De studie is vrijwel geheel Nederlandstalig, omdat onze studenten veelal in Nederland aan het werk gaan. Met de groeiende aandacht voor cultuurhistorie, geschiedenis en ruimtelijke kwaliteit in (het ruimtelijk beleid van) Nederland neemt de vraag naar specialisten met kennis van en inzicht in de architectuurgeschiedenis en ruimtelijke kwaliteit toe. Zij zijn immers opgeleid om actuele planvorming te doorgronden en zinvol te verbinden met eerdere thema’s uit de geschiedenis van het ontwerp van architectuur, stedebouw en landschap.

Amsterdam
In het onderwijs is aandacht voor de nieuwste internationale ontwikkelingen, maar ook voor de Nederlandse architectuur die in internationaal perspectief wordt geplaatst. Daarbij kan de directe img_Grachtenboek omgeving aanleiding zijn om grote vraagstukken te analyseren. Amsterdam is niet alleen de stad van de grachtengordel met Unesco status, maar ook van het beroemde Algemeen Uitbreidingsplan van 1934. Het zijn allebei internationaal vermaarde stedebouwkundige projecten die rijk onderzoeksmateriaal vormen. Vlak naast de VU vinden we wereldberoemde moderne monumenten als het (voormalige) Burgerweeshuis van Aldo van Eyck, het Plan Zuid van Berlage, maar ook de Zuidas met zijn voortdurende bouwactiviteit. En iets verderop, voorbij het in de jaren vijftig aangelegde Amsterdamse Bos, ligt een van de meest dynamische luchthavens ter wereld, Schiphol, een 'megastructuur' die aan de VU uitgebreid is onderzocht.

De master is praktijkgericht
Tijdens je verdieping in het brede terrein van de architectuur/stedebouw/landschapsarchitectuur volg je lopend architectuurhistorisch onderzoek van (gast)docenten. Soms werk je mee aan een onderzoeksproject of aan vooronderzoek voor een tentoonstelling in opdracht van een externe organisatie. Je gaat veel het veld in. Je bezoekt en analyseert historisch relevante bouwwerken, verdiept je in de architectuurtheorie en actuele problematiek, doet een werkcollege over het onderzoeksgebied van een van de docenten en gaat op studiereis. Daarnaast zijn er veel initiatieven van de studenten zelf om op pad te gaan en excursies te organiseren, vaak begeleid door docenten van de opleiding.


Felix Meritis, Amsterdam


Lieke Droomers

Premaster Architectuurgeschiedenis

AFB Lieke Droomers"Naast een aantal cursussen die aansluiten bij de actualiteit in de erfgoed- en architectuurwereld is ook ruimte en mogelijkheid voor eigen invulling met specifieke vakken en wensen. Zo heb ik aan de Universiteit Utrecht een vak monumentenzorg gevolgd, wat een praktische invulling had naast het theoretisch kader van de Vrije Universiteit Amsterdam. Op dit moment loop ik een half jaar stage bij Crimson in Rotterdam waar ik meeschrijf aan cultuurhistorische waardestellingen."

Vita Teunissen

Bachelor Bouwkunde (TU Delft)

AFB Vita Teunissen"Ook bijzonder aan deze masterspecialisatie is de persoonlijke benadering en het enthousiasme van de docenten en medestudenten. Dat komt naar voren tijdens de verschillende (buitenland)excursies die worden georganiseerd, maar ook tijdens de werkcolleges en het (na)bespreken van opdrachten. Juist omdat iedereen zijn eigen specialisme opbouwt, is het zo leerzaam om ervaringen uit te wisselen."

Architectuur - stedenbouw - landschapsarchitectuur
De specialisatie Architectuurgeschiedenis is bedoeld voor mensen die zich willen verdiepen in bepaalde periodes, thema's, theorievorming of geschiedschrijving en actuele ontwikkelingen in relatie tot architectuur, stedenbouw en landschap. Architectuurgeschiedenis studeren aan de VU houdt in dat er veel aandacht wordt besteed aan de ontwerpende disciplines, de analyse van tekst en beeld en aan de theorie van het vak, aan de institutionele omgeving en aan de maatschappelijke verankering van genoemde disciplines. 

IMG_Ontwerp en vertoogIn het werkcollege/seminar staat elk jaar een actueel onderwerp ter discussie waarbij je leert door middel van archief- en ander onderzoek om verbanden te leggen tussen de actualiteit en de geschiedenis van het architectonisch ontwerp. Recente thema’s waren feestarchitectuur, de architectuur van het treinstation, de ontdekking van de historische stad en natuurconcepten.

Architectuurtheorie
Al eeuwenlang hebben architecten het verleden bestudeerd en daarin thema’s of argumenten gezocht om hun eigen architectuur of opvattingen te onderbouwen. Denk alleen al aan de openingspagina's van Rem Koolhaas' Harvard Design School Guide to Shopping: de hedendaagse shoppingmall krijgt hierin een voorgeschiedenis die begint met de Romeinse winkelstraten en de stoffenbazaar in Isfahan (1585).

img_W162Aan de hand van verplichte en keuzeteksten leer je verbindingen te leggen tussen belangrijke thema’s, die op een mondeling tentamen worden getoetst. Zo krijg je inzicht in fundamentele vraagstukken van de discipline, dat goed van pas komt bij het schrijven van de scriptie.

Architectuurkritiek
In dagbladen, tijdschriften, op internetsites en in vakbladen voor architectuur, stedenbouw, landschap en erfgoed staan talloze architectuurrecensies. Recent verschenen boeken, pas opgeleverde projecten of evenementen als tentoonstellingen en discussiebijeenkomsten zijn belangrijke bronnen voor het begrijpen van en communiceren over architectuur. 

Wie schrijft waarover en met welke argumenten? Hoe wordt het architectuurdebat gevoerd? Hoe analyseer je dat en hoe kies je positie wanneer je zelf een kritiek schrijft? Dat ontdek je als je dieper ingaat op architectuurkritiek.

Verbreed je kijk door stage, studiereis en individuele verdiepingStudiereis Manchester
Een stage bij een professionele instantie uit de wereld van architectuur, stedenbouw en landschapsarchitectuur vormt een goede kennismaking met het uitgebreide werkveld. Daarnaast kan je een individueel verdiepingstraject kiezen. De buitenlandse excursie wisselt jaarlijks van reisdoel en thematiek en leert je belangwekkende objecten ter plekke analyseren en begrijpen. Deze studiereis is een jaarlijks terugkerend hoogtepunt. Na een voorbereiding ‘thuis’ geef je ter plekke uitleg aan  stedebouwkundige en landschappelijke ensembles en structuren, gebouwen en architectonische objecten. Reisdoelen van de afgelopen jaren: Londen, Berlijn, Parijs, Athene, New York, Venetië, Sint Petersburg en Moskou.

Naast individuele specialisatie is een brede oriëntatie mogelijk, zodat je optimaal kunt profiteren van het onderwijsaanbod, waarin rekening wordt gehouden met je vooropleiding en wensen.

IMG_Villa rotonda

ErfgoedhandboekAan de VU krijg je les van docenten die zich ook buiten het onderwijs intensief bezighouden met architectuurgeschiedenis, ze doen onderzoek en zijn in diverse netwerken actief zijn. Het onderzoek van de docenten is ondergebracht in het interdisciplinaire, interfacultaire onderzoeksinstituut CLUE+, dat staat voor de geschiedenis en het erfgoed van Cultural Landscape and Urban Environment. Het hele jaar door faciliteert het instituut lezingen en andere interessante bijeenkomsten. CLUE+ en Architectuurgeschiedenis organiseren samen met de TU Delft en de Universiteit Leiden ook de jaarlijkse Re-Scape colloquia,  waarin onderzoekers met een speciale interesse voor ruimtelijke en transformatievraagstukken samenkomen en waaraan ook de studenten deelnemen.

Docenten:
Dr. Freek Schmidt
Freek Schmidt is universitair hoofddocent en leidt het leerstoelgebied Architectuurgeschiedenis & Erfgoedstudies. Hij is redacteur van het Bulletin KNOB en adviseur bij MOOI Noord-Holland. Zijn meest recente boek is Passion and Control. Dutch Architectural Culture of the Eighteenth Century (Ashgate, 2016). Sindsdien doet hij onderzoek naar architectuur en stedebouw sinds de achttiende eeuw, naar het werk van architecten in de twintigste eeuw en naar de rol van geschiedenis in het architectuur- en erfgoeddenken.

Minke Walda MA
Minke Walda (1988) is promovenda architectuurgeschiedenis bij de afdeling Kunst en Cultuur, Geschiedenis en Archeologie aan de VU. In haar promotieonderzoek ‘Ter voorkoming van ontciering’. Krimp en afbraak in het stedensysteem van Holland in de lange achttiende eeuw (1680-1830) doet ze onderzoek naar het ruimtelijk patroon van krimp. De nadruk ligt daarbij op de ruimtelijke praktijk die overheden ontwikkelden om het verval en de ‘slooperij-storm’ in de steden van Holland in de lange achttiende eeuw te reguleren. Eerder werkte ze bij het Team Monumenten & Archeologie van de gemeente Leiden, het cultuurhistorisch onderzoeksbureau SteenhuisMeurs en als docent aan de VU.

Martijn van Beek MA
Martijn van Beek (1981) is docent-promovendus architectuurhistoricus aan de VU. Zijn promotieonderzoek is getiteld Architecture, erudition and the construction of knowledge in the seventeenth century. In dit onderzoek, dat grotendeels gebaseerd is op de geïllustreerde manuscripten van Juan Ricci de Guevara (1600-1681), onderzoekt hij de vraag hoe architectuur in de zeventiende eeuw een rol speelde in de constructie van nieuwe kennis. Zijn onderzoek heeft raakvlakken met kunstgeschiedenis, cultuurgeschiedenis en wetenschapsgeschiedenis. 

Dr. Imke van Hellemondt

Iris Burgers MA

Esther Starkenburg MA

Cover van Schiphol Megastructuur

Architectonische cultuur
Nadruk op architecten en stijlen heeft een eenzijdige geschiedenis opgeleverd van de manier waarop de mens vroeger omging met, en dacht over de gebouwde omgeving. Vanuit de samenhang tussen object, tekst en beeld wordt onderzocht hoe 'architectonische cultuur' het resultaat is van de opvattingen, betrokkenheid en interactie van opdrachtgevers, ontwerpers, uitvoerders en consumenten.

Coördinator Specialisatie Architectuurgeschiedenis: dr. Freek Schmidt


Tijdschrift Kunstlicht

Kunstlicht is een wetenschappelijk tijdschrift voor beeldende kunst, beeldcultuur en architectuur. Per jaar verschijnen er drie nummers, twee enkelnummers en een dubbelnummer, elk met een centraal thema. Het tijdschrift werd opgericht in 1980. 

De redactie bestaat uit studenten en alumni van de Vrije Universiteit Amsterdam en representeert een verscheidenheid aan specialismen. Het tijdschrift is gelieerd aan de afdeling Kunst en Cultuur van de Vrije Universiteit Amsterdam, maar opereert vanuit de onafhankelijke Stichting Kunstlicht.


Toelating & contact

Met een bachelordiploma Kunstgeschiedenis of Kunst- en Cultuurwetenschappen met een specialisatie, hoofdrichting of major architectuurgeschiedenis word je rechtstreeks toegelaten tot de specialisatie Architectuurgeschiedenis van de Master Kunst- en Cultuurwetenschappen. Studenten met een bachelordiploma Bouwkunde van een Technische Universiteit zijn, afhankelijk van hun vakkenpakket, soms direct toegankelijk. 

Meestal hebben bouwkundigen veel baat bij het volgen van het speciaal voor architectuurgeschiedenis ontwikkelde premaster programma, waarin met name tekstanalyse, het doen van historisch en bibliografisch onderzoek, het formuleren van een probleemstelling en het verbeteren van de schrijfvaardigheid aan bod komen. Toelating op basis van een ander, verwant bachelordiploma is ter beoordeling van de Toelatingscommisie.

Wie toegelaten wil worden tot de master Kunst- en Cultuurwetenschappen moet zich voor 1 juni aanmelden via Studielink voor de opleiding Kunst- en Cultuurwetenschappen.

Na aanmelding in Studielink ontvang je binnen twee dagen een e-mail met je inlogcodes voor VUnet (VU studentenportal). In VUnet rond je je aanmelding af en kan je je pasfoto uploaden. Vul bij specialisatie Architectuurgeschiedenis in of geef aan dat je de brede masteropleiding wilt volgen. 

In deze fase dien je de volgende documenten te uploaden:

  • cijferlijst (scan van origineel)
  • vakbeschrijvingen (m.n. voor de vakken in het vakgebied van de master, en op het gebied van algemene academische vaardigheden)
  • literatuurlijst (de belangrijkste literatuur die gebruikt is voor deze vakken)
  • CV
  • motivatiebrief (max. één A4 tje)

Zorg er dus voor dat je deze al klaar hebt, wanneer je je aanmelding in VUnet gaat afronden!

NB: Het indienen van deze documenten geldt alleen als je geen student bent van de Faculteit der Geesteswetenschappen van de Vrije Universiteit.

Je verzoek tot toelating tot het masterprogramma wordt vervolgens door de toelatingscommissie van de Faculteit der Geesteswetenschappen in behandeling genomen. Als de toelatingscommissie besluit dat je eerst een premasterprogramma moet volgen voordat je toelaatbaar bent, krijg je daarover bericht. Als je rechtstreeks toelaatbaar bent tot de opleiding, ontvang je hier bericht over van Studielink.

Studenten met een afgeronde, verwante HBO-opleiding zoals bouwkunde, kunnen niet direct instromen in de master. Zij moeten eerst een premaster van maximaal een jaar volgen. In alle gevallen kan met dit programma, dat vastgesteld wordt door de Toelatingscommissie, uitsluitend in september gestart worden.

Als je tot de premasterclass bent toegelaten met een hbo-diploma, dan is deelname aan een premasterassessment verplicht.

Aanmelding en toelatingsprocedure
Je kunt je tot uiterlijk 1 juni aanmelden via Studielink voor de premaster Architectuurgeschiedenis. Kies in Studielink eerst 'Bachelor of andere niet master opleidingen' en daarna de premaster. Na aanmelding in Studielink ontvang je binnen twee dagen een e-mail met je inlogcodes voor VUnet (VU studentenportal). In VUnet rond je je aanmelding af en kan je je pasfoto uploaden. Vul bij specialisatie premaster Architectuurgeschiedenis in. In deze fase dien je de volgende documenten te uploaden:

  • cijferlijst (scan van origineel)
  • vakbeschrijvingen (m.n. voor de vakken in het vakgebied van de master, en op het gebied van algemene academische vaardigheden)
  • literatuurlijst (de belangrijkste literatuur die gebruikt is voor deze vakken)
  • CV
  • motivatiebrief (max. één A4-tje)

Zodra er een toelatingsverklaring afgegeven wordt, ontvang je hier bericht over van Studielink. Deze toelatingsverklaring wordt afgegeven door de Toelatingscommissie van de Faculteit der geesteswetenschappen.

Voor meer informatie kan je een mail sturen aan de coördinator van de Masterspecialisatie Architectuurgeschiedenis: dr. Freek Schmidt (f.h.schmidt@vu.nl).

Mastervoorlichting
Kijk hier wanneer de volgende voorlichtingsactiviteit plaatsvindt.

Overview Arts & Culture: Architectuurgeschiedenis

Taal

Dutch

Duur

1 jaar

Aanmelden Voor

1 juni

StartDatum

1 september

Vorm

Full-time

Interessegebied

Art, Culture and History

;