Architectuurgeschiedenis

Analyseer de gebouwde omgeving en ontwikkel je tot professioneel architectuurhistoricus
Programma vanKunst- en Cultuurwetenschappen
TitelMA Kunst- en Cultuurwetenschappen


De masterspecialisatie Architectuurgeschiedenis leidt studenten op tot professionele specialisten die met kennis van zaken kunnen oordelen over de gebouwde omgeving. De studie omvat een breed terrein: van het woninginterieur via alle mogelijke gebouwtypen tot de planning van steden, vliegvelden en landschappen. Daarbij wordt het werk van architecten, stedenbouwkundigen en landschapsarchitecten uit heden en verleden kritisch bestudeerd en in brede cultuurhistorische context geplaatst. 

Binnen de studie is er ruimte om je te verdiepen in bepaalde periodes, thema's, theorievorming of geschiedschrijving in relatie tot architectuur, stedenbouw en landschapsarchitectuur. De leerstoel Architectuurgeschiedenis verenigt een aantal docenten met uitgebreide werkervaring binnen en buiten de universiteit die nauwe contacten onderhouden met het werkveld van de architectuurhistoricus, dat zich uitstrekt van architectenbureaus, via diverse media, kennisinstituten en musea tot in alle lagen van de erfgoedsector.

De specialisatie Architectuurgeschiedenis leidt je op tot professioneel architectuurhistoricus. Als student leer je met gerichte aandacht en kritische expertise kijken naar gebouwen, stedenbouwkundige en landschapsarchitectonische ensembles. De specialisatie geeft je de specifieke wetenschappelijke verdieping om te oordelen over selectie, beheer, behoud en ontsluiting.

Fiatfabriek LingottoDe opleiding is breed opgezet en stelt je in staat je te specialiseren in een bepaald gebied en accenten te leggen op architectuur, stedenbouw of landschapsarchitectuur en daarbinnen ook door te gaan op een bepaald tijdvak of specifieke thematiek. Ook komen in het onderwijs de specifieke kenniservaring en onderzoeksexpertise van de docenten aan bod en worden actuele thema's en discussies rondom de architectuur, geschiedenis en kritiek en erfgoed in het lesprogramma verwerkt.

De studie kent een aantal vaste onderdelen, waarvan de inhoudelijke invulling voldoende ruimte laat aan de student om zich te specialiseren. In de opleiding zit een Engelstalig werkcollege of Seminar dat ook door studenten uit de andere Masterspecialisaties kan worden gevolgd. 

Het vak 'kritiek' wordt deels gevolgd met studenten uit de andere specialisaties. In de vrije keuzeruimte kunnen vakken bij andere specialisaties gevolgd worden, maar de student kan ook kiezen voor een individueel verdiepingstraject binnen de architectuurgeschiedenis, in overleg met een docent. En binnen de Engelstalige Master Heritage Studies is bijvoorbeeld het vak 'Architectural and Town Planning' zeer geschikt als keuzevak. Ook kan de keuzeruimte benut worden voor een stage.

De scriptieonderwerpskeuze is vrij, mits een docent je kan begeleiden.

Schematisch zit de specialisatie Architectuurgeschiedenis als volgt in elkaar.

Specialisatie Architectuurgeschiedenis schematische weergave 


Arts & Culture: Architectuurgeschiedenis vakken in de studiegids.

Master of Arts
Veel afgestudeerde masters Kunst- en Cultuurwetenschappen, programma Architectuurgeschiedenis, vinden werk in de culturele en ruimtelijke sector. Met een mastertitel Kunst- en Cultuurwetenschappen: Architectuurgeschiedenis ben je aantrekkelijk voor werkgevers, omdat je een brede basiskennis en een analytische manier van lezen en schrijven hebt ontwikkeld. Je kunt onder andere gaan werken bij architectenbureaus, kennisinstituten en musea die zich richten op de geschiedenis en het beheer van de gebouwde omgeving en het cultureel erfgoed en andere overheidsinstellingen, bedrijven of internationale instituten.

Breed werkterrein
Bij de VU opgeleide architectuurhistorici werken bijvoorbeeld bij het Nieuwe Instituut (HNI), diverse regionale en lokale architectuurcentra, het Nederlands Instituut voor Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting (NIROV), diensten voor monumentenzorg zoals de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Bureau Monumenten & Archeologie Amsterdam en het Oversticht in Zwolle. 

Veel architectuurhistorici vinden momenteel hun weg in de creatieve industrie, als gesprekspartners van ontwerpers, in de erfgoedsector, bij de media of in de journalistiek. Daarnaast kun je, na een extra gespecialiseerd masterjaar, als onderzoeker of als leraar gaan werken.

Wetenschapper
Met de mastertitel Kunst- en Cultuurwetenschappen: Architectuurgeschiedenis op zak kun je promotieonderzoek gaan doen aan universiteiten en onderzoeksinstituten. Als je verder wilt in de wetenschap en promotieonderzoek ambieert, kun je ook overwegen de tweejarige Researchsmaster Visual Arts, Media and Architecture (VAMA) te gaan volgen. Mits je aan de ingangseisen voldoet, is het ook mogelijk om vanuit het programma Architectuurgeschiedenis in deze Researchmaster in te stromen. Je hoeft dan niet de gehele onderzoeksmaster te volgen.

Architectuur - stedenbouw - landschapsarchitectuur
De specialisatie Architectuurgeschiedenis aan de VU onderscheidt zich vooral door een programma dat zich in beginsel uitstrekt over de complete ontworpen en gebouwde omgeving. 

img_La JollaDat betekent dat er aandacht is voor architectuur (inclusief wooncultuur), stedenbouw en tuin- en landschapsarchitectuur. Daarbinnen is er vanzelfsprekend veel aandacht voor actuele ontwikkelingen in de omgang met de architectuur van stad en land, voor nieuwe inzichten in de geschiedschrijving en voor discussie om de continue veranderingen in de gebouwde omgeving te doorgronden en daarover op niveau te kunnen communiceren.

Amsterdam
In het onderwijs is aandacht voor de nieuwste internationale ontwikkelingen, maar ook voor de Nederlandse architectuur die in internationaal perspectief wordt geplaatst. Daarbij kan de directe omgeving aanleiding zijn om grote vraagstukken te analyseren. Amsterdam is niet alleen de stad van de grachtengordel met Unesco status, maar ook van het beroemde Algemeen Uitbreidingsplan van 1934. Het zijn allebei internationaal vermaarde stedenbouwkundige projecten die rijk onderzoeksmateriaal vormen. Vlak naast de VU vinden we wereldberoemde moderne monumenten als het (voormalige) Burgerweeshuis van Aldo van Eyck, het Plan Zuid van Berlage, maar ook de Zuidas met zijn voortdurende bouwactiviteit. En iets verderop, voorbij het in de jaren dertig aangelegde Amsterdamse Bos, ligt een van de meest dynamische luchthavens ter wereld, Schiphol, een 'megeastructuur' die vanuit de VU uitgebreid is onderzocht.

Stedelijk Museum Amsterdam

De master is praktijkgericht
Tijdens je verdieping in het brede terrein van de Architectuur/stedenbouw/landschapsarchitectuur en volg je lopend architectuurhistorisch onderzoek van (gast)docenten. Soms werk je mee aan een onderzoeksproject of aan vooronderzoek voor een tentoonstelling in opdracht van een professionele organisatie. Je gaat veel het veld in. Je bezoekt en analyseert architectonisch interessante bouwwerken, verdiept je in de architectuurtheorie en actuele problematiek, doet een werkcollege op het onderzoeksgebied van een van de docenten en gaat op studiereis. Daarnaast biedt de studievereniging (Kliché) jaarlijks diverse excursies aan, vaak begeleid door docenten van de opleiding.

Felix Meritis, Amsterdam

Overview Arts & Culture: Architectuurgeschiedenis

Language of instruction

Dutch

Duration

1 jaar

Application deadline

1 juni voor Nederlandse en EU-studenten. 1 april voor niet-EU-studenten.

Start date

1 september

Study type

Full-time

Field of Interest

Art, Culture and History

Floor Keijzer

Student

"Wat me vooral aantrok in het programma Architectuurgeschiedenis van de VU is de koppeling tussen architectuurgeschiedenis en actuele ontwerpopgaven. De persoonlijke benadering binnen de opleiding geeft me het gevoel dat ik alle gelegenheid krijg om mijn kennis uit te breiden en te verdiepen."

Architectuur - stedenbouw - landschapsarchitectuur
De specialisatie Architectuurgeschiedenis is bedoeld voor mensen die zich willen verdiepen in bepaalde periodes, thema's, theorievorming of geschiedschrijving en actuele ontwikkelingen in relatie tot architectuur, stedenbouw en landschap (A/S/L). Architectuurgeschiedenis studeren aan de VU houdt in dat er veel aandacht wordt besteed aan de ontwerpende disciplines, de analyse van tekst en beeld en aan de theorie van het vak, aan de institutionele omgeving en aan de maatschappelijke verankering van genoemde disciplines. 

img_Expo58 buildingIn het Seminar staat elk jaar een onderwerp ter discussie dat de student zicht biedt op het brede onderzoeksterrein van de architectuurgeschiedenis. Momenteel is het thema Festival Architecture, oftewel de tijdelijke en vaak experimentele architectuur van feest en evenement (triomfale intochten; wereldtentoonstellingen en feestarchitectuur).

Architectuurtheorie
Al eeuwenlang hebben architecten het verleden bestudeerd en daarin thema’s of argumenten gezocht om hun eigen architectuur of opvattingen te onderbouwen. 

Denk alleen al aan de openingspagina's van Rem Koolhaas' Harvard Design School Guide to Shopping: de hedendaagse shoppingmall krijgt hierin een voorgeschiedenis die begint met de Romeinse winkelstraten en de stoffenbazaar in Isfahan (1585).

img_W162Aan de hand van teksten onderzoek je hoe architecten over het verleden schreven, welke thema's hun belangstelling hadden, en waarom zij de geschiedenis inzetten in hun werk. Zo krijg je inzicht krijgen in fundamentele vraagstukken van de discipline en de betekenis van architectuur voor de samenleving.

Architectuurkritiek
In dagbladen, tijdschriften, op internetsites en in vakbladen voor architectuur, stedenbouw, landschap en erfgoed staan talloze architectuurrecensies. Recent verschenen boeken, pas opgeleverde projecten of evenementen als tentoonstellingen en discussiebijeenkomsten zijn belangrijke bronnen voor het begrijpen van en communiceren over architectuur. 

Waarover wordt geschreven, met welke argumenten? Hoe wordt het debat gevoerd? Hoe analyseer je dat en hoe kies je positie? Dat ontdek je als je dieper ingaat op architectuurkritiek.

Verbreed je kijk door stage, studiereis en individuele verdieping
Een stage bij een professionele instantie uit de wereld van architectuur, stedenbouw en landschapsarchitectuur vormt een goede kennismaking met het uitgebreide werkveld. Daarnaast kan je een individueel verdiepingstraject te kiezen. De buitenlandse excursie wisselt jaarlijks van reisdoel en thematiek leert je belangwekkende objecten ter plekke analyseren en begrijpen. De bui¬ten¬land¬se excursie is een jaarlijks terugkerend hoogtepunt. Na een voorbereiding is de studiereis gericht op het ter plekke kunnen uitleggen en interpreteren van stedenbouwkundige en landschappelijke ensembles en structuren, gebouwen en architectonische objecten. De afgelopen jaren waren reisdoelen: Londen, Berlijn, Parijs, Athene, New York, Venetië, Sint Petersburg en Moskou.

Naast specialisatie is een brede oriëntatie mogelijk, zodat optimaal kan worden geprofiteerd van het onderwijs-aanbod en rekening kan worden gehouden met de vooropleiding en de wensen van jout.

img_Excursie PisanoExcursie


ErfgoedhandboekAan de VU krijg je les van docenten die zich ook buiten het onderwijs intensief bezighouden met architectuurgeschiedenis of onderzoek doen en in diverse netwerken actief zijn. 

Het onderzoek van de docenten is ondergebracht in het interdisciplinaire, interfacultaire onderzoeksinstituut CLUE+, dat staat voor de geschiedenis en het erfgoed van Cultural Landscape and Urban Environment, verantwoordelijk voor 'Geschiedenis en ontwerp. Handboek voor de omgang met cultureel erfgoed' (2010, red. Koos Bosma en Jan Kolen), en een eigen wetenschappelijke publicatiereeks Landscape and Heritage Studies (Amsterdam University Press) kent.

Stedelijke nevel
De spectaculaire metamorfose in Nederlandse stedelijke landschappen vanaf de late 19de eeuw, een verandering van compacte en scherp omlijnde gebieden naar een stedelijke 'nevel', waarin stad en land verweven zijn, is nog onvoldoende verklaard. De regio Schiphol, met de luchthaven als centrum, wordt opgevat als een exemplarische nevelstad in Europa en wordt zowel fysiek, sociaal als in termen van symboliek en beeldcultuur onderzocht.


Cover van Schiphol Megastructuur

Architectonische cultuur
Nadruk op architecten en stijlen heeft een eenzijdige geschiedenis opgeleverd van de manier waarop de mens vroeger omging met, en dacht over de gebouwde omgeving. Vanuit de samenhang tussen object, tekst en beeld wordt onderzocht hoe 'architectonische cultuur' het resultaat is van de opvattingen, betrokkenheid en interactie van opdrachtgevers, ontwerpers, uitvoerders en consumenten.

Coördinator Specialisatie Architectuurgeschiedenis: dr. Freek Schmidt

Grachtenboek Grachtenboek


Dynamisch, buitengewoon belangrijk
"Tijdens de excursie naar Florence (binnen de bachelor Kunst- en Cultuurwetenschappen) besloot ik om de Master Architectuurgeschiedenis te gaan doen. Ik wilde me intensiever bezig houden met de gebouwde omgeving, omdat ik overtuigd ben van het belang van zorgvuldige stedenbouw. Binnen Architectuurgeschiedenis is er veel vrijheid om eigen interesses uit te diepen. Zo ben ik in het kader van Individuele Verdieping naar Lagos, Nigeria gegaan om onderzoek te doen naar de stedenbouw. Voor Architectuurtheorie heb ik veel literatuur over sociale stedenbouw gelezen. Architectuurgeschiedenis is een discipline waarin kennis, beleid, esthetiek, politiek en de mens samen komen en dat maakt het dynamisch, buitengewoon belangrijk en interessant."

Anneleen van der Kolk, student master Architectuurgeschiedenis

Lagos

Geschiedenis en actualiteit
"Architectuurgeschiedenis was al tijdens mijn studie Bouwkunde aan de TU Delft mijn favoriete vak en liet me ook na het afronden van mijn studie niet los. Het helpt me om op een open en gevarieerde manier naar mijn vak te kijken en vragen te blijven stellen. Wat me vooral aantrok in het programma Architectuurgeschiedenis van de VU is de koppeling tussen architectuurgeschiedenis en actuele ontwerpopgaven. De persoonlijke benadering binnen de opleiding geeft me het gevoel dat ik alle gelegenheid krijg om mijn kennis uit te breiden en te verdiepen."

Floor Keijzer, oud-masterstudent Architectuurgeschiedenis

Venetië

Tijdschrift Kunstlicht

Kunstlicht is een wetenschappelijk tijdschrift voor beeldende kunst, beeldcultuur en architectuur. Per jaar verschijnen er drie nummers, twee enkelnummers en een dubbelnummer, elk met een centraal thema. Het tijdschrift werd opgericht in 1980. 

De redactie bestaat uit studenten en alumni van de Vrije Universiteit Amsterdam en representeert een verscheidenheid aan specialismen. Het tijdschrift is gelieerd aan de afdeling Kunst en Cultuur van de Vrije Universiteit Amsterdam, maar opereert vanuit de onafhankelijke Stichting Kunstlicht.

Studievereniging Kliché

Studievereniging Kliché is de studievereniging voor de opleidingen Literatuur & Samenleven (L&S), Communicatie- en informatiewetenschappen (CIW) en Media, kunst, design en architectuur (MKDA) van de Vrije Universiteit in Amsterdam. 

Kliché vindt het belangrijk dat studenten een leuke studententijd hebben en wil daarom dat zij meer uit hun opleiding halen! Studenten kunnen zich op deze manier op educatief, sociaal en cultureel gebied meer verrijken.

Toelating & contact

Met een bachelordiploma Kunstgeschiedenis of Kunst- en Cultuurwetenschappen met een specialisatie, hoofdrichting of major architectuurgeschiedenis word je rechtstreeks toegelaten tot de specialisatie Architectuurgeschiedenis van de Master Kunst- en Cultuurwetenschappen. Studenten met een bachelordiploma Bouwkunde van een Technische Universiteit zijn, afhankelijk van hun vakkenpakket, soms direct toegankelijk. 

Meestal hebben bouwkundigen veel baat bij het volgen van het speciaal voor architectuurgeschiedenis ontwikkelde premaster programma, waarin met name tekstanalyse, het doen van historisch en bibliografisch onderzoek, het formuleren van een probleemstelling en het verbeteren van de schrijfvaardigheid aan bod komen. Toelating op basis van een ander, verwant bachelordiploma is ter beoordeling van de Toelatingscommisie. Neem voor meer informatie over de toelating contact op met de studieadviseur.

Wie toegelaten wil worden tot de master Kunst- en Cultuurwetenschappen moet zich voor 1 juni aanmelden via Studielink voor de opleiding Kunst- en Cultuurwetenschappen: specialisatie Architectuurgeschiedenis.

Na aanmelding in Studielink ontvang je een e-mail met je inlogcodes voor VUnet (VU studentenportal). In VUnet rond je je aanmelding af en kan je je pasfoto uploaden. Vul je specialisatie in of geef aan dat je de brede masteropleiding wilt volgen.

Daarnaast moet je de volgende documenten per e-mail sturen aan toelating.fgw@vu.nl:

Zodra er een toelatingsverklaring afgegeven wordt, ontvang je hier bericht over van Studielink. Deze toelatingsverklaring wordt afgegeven door de Examencommissie van de Graduate School.

NB:
Het indienen van een cijferlijst en curriculum vitae geldt niet voor studenten van de Faculteit der Geesteswetenschappen van de Vrije Universiteit.


Studenten met een afgeronde, verwante HBO-opleiding zoals bouwkunde, kunnen niet direct instromen in de master. Zij moeten eerst een premaster van maximaal een jaar volgen. In alle gevallen kan met dit programma, dat vastgesteld wordt door de examencommissie, uitsluitend in september gestart worden.

Aanmelding en toelatingsprocedure
Je kunt je tot uiterlijk 1 juni aanmelden via Studielink voor de premaster Architectuurgeschiedenis. Kies in Studielink eerst 'Bachelor of andere niet master opleidingen' en daarna de premaster. Na aanmelding in Studielink ontvang je een e-mail met je inlogcodes voor VUnet (VU studentenportal). In VUnet rond je je aanmelding af en kan je je pasfoto uploaden. Vul bij specialisatie premaster Architectuurgeschiedenis in. Daarnaast moet je de volgende documenten per e-mail sturen aan toelating.fgw@vu.nl:

Zodra er een toelatingsverklaring afgegeven wordt, ontvang je hier bericht over van Studielink. Deze toelatingsverklaring wordt afgegeven door de Examencommissie van de Graduate School.

Opleiding zoeken
In het HBO-doorstroomschema naar VU-master kun je opzoeken of jouw HBO-opleiding toegang biedt tot de premaster. Zoek jouw HBO-opleiding in het schema op en kijk wat de mogelijkheden zijn.


Als je niet voldoet aan de vooropleidingseisen, dan kun je tot de masteropleiding Kunst- en Cultuurwetenschappen, programma Architectuurgeschiedenis worden toegelaten nadat je de premaster met succes hebt afgerond. Daarin werk je je deficiënties weg. In alle gevallen kan met het premasterprogramma uitsluitend in september gestart worden.

Dit is het schema van de premaster Architectuurgeschiedenis:

Premasterschema

Als je tot de premasterclass bent toegelaten met een hbo-diploma, dan is deelname aan een premasterassessment verplicht.

Voor meer informatie kan je een mail sturen aan de coördinator van de Masterspecialisatie Architectuurgeschiedenis: dr. Freek Schmidt.

Bekijk hier het overzicht van de open dagen van de VU.


Master avond: 6 december